Silindirlerden atılan gazların, motoru terkedinceye kadar geçtikleri devrenin tümüne Egzoz Sistemi denir. Bu sistemin ana görevi, egzoz gazlarını en küçük dirençle motor silindirlerinden atmosfere atmaktır. Egzoz sistemlerinin gerçekleştirdiği görevler şunlardır.
- Egzoz gazlarının gürültüsünü azaltmak
- Oluşacak dumana engel olmak
- Gazların içindeki kıvılcımları tutmak
- Süperşarj türbine gaz sağlamak
Genişleme kursu sonunda silindir içindeki gazların basıncı (2,0~2,5 bar) oldukça yüksektir. Egzoz subaplarının açılmasıyla gazların silindirden kaçmaya başlaması, egzoz manifoldunda ani bir basınç yükselmesi ve gaz hızının artmasına yol açar. Bu gazların akımı silindirde basınç düşümü ve egzoz manifoldunda basınç artışına neden olur. Basınç yükselmesini gazların ataleti nedeniyle basınç düşümü ve onun basınç yükselmesi ve tekrar basınç düşümü izler. Böylece bir basınç dalğalanması veya basınç dalgası, sadece egzoz borusunda değil, motor silindirleri içindede oluşur.
Egzoz Sistemi
Giriş bölümünde belirtiğimiz görevlerini yerine getirebilmek için;
- Egzoz subapları
- Egzoz manifoldu
- Egzoz borusu ve fleksibıl
- Susturucu
- Uç Boru
bunlara ek olarak, yüksek güçlü dizel motorlarının egzoz sistemlerinde şunlar bulunmaktadır.
- Aşırı doldurucunun gaz türbini
- Atık ısı kazanları ve baca ekonomizörleri
- Kıvılcım tutucu
Egzoz Subapları
Dört zamanlı dizel motorlarında egzoz subaplarının başarılı veya verimli bir biçimde çalıştırılması şu iki etkene bağlıdır.
- Doğru zamanlama
- Yuvalara düzğün bir şekilde oturma
Zamanlama veya tayming, ilgili kamın aşırı aşınması veya kam ile kam makarası arasındaki boşluğun veya kam makarası ile külbütör arasındaki boşluğun artışı ile bozulabilir. Bu boşlukların zaman zaman kontrol edilerek ayarlanması gerekir.
Egzoz subapları yuvalarının ve egzoz portlarının yüzeyleri içlerinde akkor halinde karbon parçacıkları bulunan yüksek sıcaklıktaki yanma ürünleri tarafından yalanır. Egzoz subaplarının sıcaklığı, yuva sıcaklığına göre daha yüksek olduğundan, konik subap yüzeyi bozulacak ve kaçaklar başlayacaktır. Çok küçük bir sızıntı oluştuğunda, genişleme kursunda kızğın gazlar buralardan geçecek ve subap diskinin kenarlarını aşındıracaktır. Bunu ilk kaçağın başlamasından çok kısa, bir süre sonra, silindirde kompresyon kaybolması ve yanma oluşturması nedeniyle motorun stop etmesi izleyecektir.Bu nedenle egzoz subaplarının belirli zamanlarda denetlenmesi çok önemlidir. Yuva yüzeylerinde bozulmalar görülür görülmez, subapların hemen düzeltilmesi, alıştırılması veya taşlanmaları gerekir. İşletme sırasında kaçıran veya sızdıran egzoz subaplarının varlığı, her silindirin egzoz sıcaklıklarının denetlenmesiyle anlaşılır. Püskürtülen yakıt miktarında bir değişme olmadığı halde, egzoz sıcaklığı yükselen silindirde, egzoz subapının kaçırdığı düşünülmelidir. Çoğu zaman sıcaklık yükselmesi sonucu, egzoz subapları tekrar kullanılmayacak bir biçimde tavlanıp yanar.
Egzoz Manifoldu
Çok silindirli motorlarda manifoldlar, her silindirin egzoz pasajlarını egzoz borusuna bağlamaya yarar. Egzoz gaz boruları, atmosfere atılan yanma gazlarına küçük bir direnç göstermek ve dolayısıyla karşı basıncı yükseltmemek amacıyla, büyük çapta yapılırlar. Yapımlarında dökme demir ve yumuşak çelikler kullanılır. Dökme demir bu iş için daha elverişlidir. Çünkü; kükürtlü yakıtların kullanılması sırasında oluşan sülfürük asite dayanıklıdır. Ancak çelikler yapımında kolaylık sağlaması, daha hafif ve ucuz olmak gibi avantajlara sahiptirler.
Egzoz gazları aşırı doldurucunun gaz türbini çevirmeyecek ve buhar üretilmek üzere atık ısı kazanında kullanılmayacaksa egzoz manifoldlarının ısı yaymalarını enğellemek için oldukça kalın ve ısıya yalıtkan malzeme ile kaplanmaları yoluna gidebilirler. Bu amaçla kullanılan malzemeden en önemlisi magnezya ve asbestosutur.
Manifoldlar ısıl nedenlerle serbest hareketlerini sağlamak üzere, silindirlere esnek metal hortumlarla bağlanmalıdırlar. Bu esnek hortumlardizel motorunun ürettiği titreşimlerin çevreye yayılmasını da önlemektedir.
Susturucular
Egzoz gazlarının dizel motorunu terkederken çıkardıkları gürültüyü azaltmak üzere kullanılan cihazlara susturucu denmektedir. Dizel motorlarında çok çeşitli yapıda susturucu kullanılmaktadır. Ancak susturucuları 2′ye ayırmak mümkündür.
- Kuru Susturucular
- Su Soğutmalı Susturucular
Uç Boru
Egzoz gazları, susturucuyu düzgün bir bakımla değil, dalgalı bir biçimde terk eder. Dışarıya, atmosfere erişen her dalga geriye, egzoz borusuna doğru döndürülür. Bu dalganın geriye, susturucuya doğru dönüşünün, yeni bir çıkış anına değil de iki boşalma arasına rastlaması istenir. Bu uç boru boyunun ayarlanması, uzatılması veya kısaltılması ile gerçekleştirilir. En iyi sonuçları verecek uç boru, deney yoluyla bulunur. Borunun ucu meyilli bir biçimde kesilir. Böylelikle gaz akımının hızı, uç şekli nedeniyle doğrusal harekete döndürülerek azar azar kaybolur ve gürültü hafifletilmiş olunur.
Etiketler: Araba, araba motorları, araba motoru, Arabalar, arabalar hakkında, araç motoru, dizel motor, Dizel Motorlar, dizel motorlar hakkında, egzoz, egzoz bakımı, egzoz borusu, egzoz fleksibıl, egzoz manifoldu, egzoz sistemi, egzoz sistemi parçaları, egzoz su soğutmalı susturucular, egzoz supapları, egzoz susturucuları, egzoz uç borusu, egzozlar, egzozun faydaları, egzozun yararları, Motor, motorlar, otomobil, otomobil motorları, otomobiller hakkında
İlgili Yazılar
Yorum yazan üye yok
Bu yazıya üye ol comment rss yada trackback url